Fjalorth: termat italiane që do t'i hasni në një akt
Aktet italiane janë të mbushura me terma që nuk përkthehen fjalë për fjalë. Disa prej tyre thjesht përshkruajnë; të tjerat hapin një afat, dhe ngatërrimi midis dy llojeve është arsyeja pse shumë njerëz e lexojnë aktin dhe e lënë mënjanë.
Termat që hapin një afat
| Termi italian | Çfarë do të thotë | Afati |
|---|---|---|
| Avviso di conclusione indagini | Njoftim i përfundimit të hetimeve | Njëzet ditë |
| Ordinanza cautelare | Masë sigurimi | Dhjetë ditë rishikim |
| Decreto di sequestro | Vendim sekuestrimi | Dhjetë ditë rishikim |
| Decreto penale di condanna | Dënim pa seancë | Afat kundërshtimi |
| Sentenza | Vendim | Afat ankimi |
Vendimi i dënimit pa seancë është më i rrezikshmi: mbërrin me postë, cakton një gjobë dhe bëhet përfundimtar nëse nuk kundërshtohet. Shumë e paguajnë duke menduar se është një gjobë e zakonshme, dhe kështu pranojnë një dënim që hyn në dosjen e qëndrimit.
Termat që tregojnë pozitën
| Termi italian | Shqip | Ndryshimi |
|---|---|---|
| Indagato | I hetuar | Ende pa akuzë formale |
| Imputato | I pandehur | Pas kërkesës për gjykim |
| Persona offesa | Personi i dëmtuar | Viktima e veprës |
| Parte civile | Palë civile | Kërkon dëmshpërblim |
| Persona informata sui fatti | Person i informuar | Dëshmitar, jo i hetuar |
Termat e fazave
- Indagini preliminari — hetimet paraprake, pa praninë tuaj.
- Udienza preliminare — seanca ku vendoset nëse ka vend për gjykim.
- Dibattimento — gjykimi ku formohet prova.
- Passaggio in giudicato — marrja e formës së prerë.
- Esecuzione — faza pas formës së prerë, ku vendosen masat alternative.
Dy fjalë që ngatërrohen gjithnjë
Prescrizione është parashkrimi, që e shuan veprën. Sospensione condizionale është pezullimi i ekzekutimit të dënimit: dënimi ekziston, thjesht nuk vuhet. E dyta nuk e pastron pozitën administrative, e para po.
Nëse keni marrë një akt që nuk e kuptoni
Kontakti i parë është pa pagesë dhe i mbrojtur nga sekreti profesional, në çdo orë, edhe natën dhe në festa.
Pyetje të shpeshta
Mora një «decreto penale». A duhet ta paguaj?
Është një dënim, jo një gjobë e zakonshme. Pagesa do të thotë pranim. Ekziston një afat për ta kundërshtuar.
Cili është ndryshimi midis indagato dhe imputato?
I hetuari bëhet i pandehur vetëm kur kërkohet gjykimi. Nuk janë e njëjta gjë.
Çfarë do të thotë «sospensione condizionale»?
Dënimi ekziston por nuk vuhet, me kusht që të mos kryhen vepra të reja. Nuk e fshin dënimin.
Përse aktet janë kaq të vështira për t'u lexuar?
Sepse janë shkruar për teknikë, jo për palët. Ajo që duhet kuptuar janë tri gjëra: faza, afati që ecën dhe çfarë duhet dorëzuar.
Numri i nenit tregon vitet e dënimit?
Jo. Neni tregon figurën e veprës, jo masën e dënimit. Vitet, kur ekzistojnë, shkruhen me fjalë në dispozitiv.