I arrestuar në Itali: çfarë ndodh në 96 orët e para
Pas një arrestimi në Itali afatet numërohen në orë. Policia duhet ta vërë të arrestuarin në dispozicion të prokurorit brenda 24 orësh. Prokurori ka 48 orë nga arrestimi për të kërkuar vlerësimin te gjyqtari, dhe gjyqtari ka 48 orë të tjera nga kërkesa për të mbajtur seancën. Kufiri i jashtëm është 96 orë: nëse tejkalohet, arrestimi nuk vlerësohet dhe i arrestuari lirohet. Mbrojtësin mund ta caktojë edhe një i afërm, pa qenë nevoja që i arrestuari ta bëjë vetë.
Ora nis nga momenti i arrestimit, jo nga hyrja në qeli
Momenti që ka rëndësi juridike është ai i privimit efektiv të lirisë, jo ora kur mbaron procesverbali ose kur i arrestuari futet në ambientet e sigurisë. Kjo është arsyeja pse ora e saktë e ndalimit është e dhëna e parë që duhet të mbahet mend nga kushdo që ka qenë i pranishëm.
Nëse afati i 48 orëve për kërkesën e prokurorit ose i 48 orëve për seancën nuk respektohet, gjyqtari nuk e vlerëson arrestimin. Kjo nuk do të thotë se procedimi mbaron: hetimi vazhdon, por personi del i lirë dhe gjyqtari mund të vendosë masë sigurie vetëm me një procedurë të veçantë.
| Hapi | Afati | Çfarë duhet bërë |
|---|---|---|
| Arrestimi | ora zero | Shënoni orën, vendin dhe emrat e oficerëve |
| Vënia në dispozicion të prokurorit | brenda 24 orësh | Caktimi i mbrojtësit të besuar, edhe nga një i afërm |
| Kërkesa për vlerësim | brenda 48 orësh nga arrestimi | Mbrojtësi merr aktet dhe përgatit qëndrimin |
| Seanca e vlerësimit | brenda 48 orësh nga kërkesa | Marrja në pyetje, kërkesa për masë më të butë |
Katër të drejta që vlejnë që në minutën e parë
Këto nuk varen nga leja e qëndrimit, nga gjendja gjyqësore e mëparshme, as nga fakti nëse akuza duket e rëndë ose e lehtë.
- Përkthyesi falas. Neni 143 i Kodit të Procedurës Penale italiane, i ndryshuar në vitin 2014 për të zbatuar direktivën evropiane 2010/64, jep të drejtën e një përkthyesi pa pagesë për të kuptuar akuzën dhe për të folur me mbrojtësin. Kjo e drejtë nuk varet nga të ardhurat.
- Njoftimi i konsullatës. Konventa e Vjenës mbi marrëdhëniet konsullore, neni 36, jep të drejtën e njoftimit të përfaqësisë së shtetit tuaj. Kërkesa duhet bërë shprehimisht: pa të, njoftimi shpesh nuk bëhet.
- Heshtja për faktet. Të thoni kush jeni është detyrim. Të përgjigjeni për atë që ka ndodhur nuk është.
- Mbrojtësi i besuar. Nëse nuk caktohet një i tillë, gjykata cakton një mbrojtës kryesisht. Mbrojtësi kryesisht nuk është falas: shpenzimet mbeten të pagueshme.
Një i afërm mund ta caktojë mbrojtësin
Është pika që humbet më shpesh. Ligji italian lejon që mbrojtësin e personit të arrestuar ta caktojë një i afërm i ngushtë: bashkëshorti, prindi, fëmija, vëllai ose motra. Nuk kërkohet prokurë e noterizuar dhe nuk duhet pritur takimi i parë me të arrestuarin.
Kjo ka rëndësi praktike të madhe kur i arrestuari është në qeli dhe familja jashtë Italisë. Deklarata e caktimit dërgohet menjëherë dhe mbrojtësi fiton të drejtën të shohë aktet përpara seancës së vlerësimit. Pa këtë, mbrojtja arrin në seancë pa e njohur dosjen.
Takimi me mbrojtësin mund të shtyhet, por jo pa kufi
Rregulli është që i arrestuari flet me mbrojtësin menjëherë. Për një grup të kufizuar veprash të rënda prokurori mund ta shtyjë këtë takim, me vendim të arsyetuar, për një kohë të shkurtër. Shtyrja nuk e prek të drejtën për të heshtur dhe nuk e legjitimon marrjen në pyetje pa mbrojtës.
Seanca e vlerësimit: çfarë vendoset vërtet
Gjyqtari nuk vendos nëse personi është fajtor. Ai kontrollon dy gjëra: nëse arrestimi ishte i ligjshëm dhe nëse duhet zbatuar një masë sigurie. Këto dy vendime janë të pavarura. Ndodh që arrestimi të mos vlerësohet dhe gjyqtari të vendosë sërish masë, dhe ndodh e kundërta.
Në këtë seancë i arrestuari mund të flasë ose të heshtë. Nuk ka përgjigje të vlefshme për të gjitha rastet: varet nga ajo që ka në dosje prokuroria dhe nga fakti nëse ekziston një shpjegim që mund të verifikohet. Një deklaratë e improvizuar që më pas nuk gjen mbështetje bëhet e vështirë të riparohet.
Elementi më i dobishëm që një familje mund të prodhojë brenda kësaj kohe është një adresë e qëndrueshme në Itali me dokument që e provon: kontratë qiraje, deklaratë e pronarit, certifikatë e vendbanimit. Pa një adresë, arresti shtëpiak nuk mund të jepet dhe gjyqtari mbetet me burgun si mundësi të vetme.
Pas seancës: afati dhjetëditor
Nëse zbatohet një masë sigurie, kundër saj mund të bëhet kërkesë rishikimi brenda dhjetë ditësh. Afati fillon nga ekzekutimi i masës, jo nga dita kur familja gjen një avokat. Është afati më i shkurtër dhe më i rëndësishëm i gjithë fazës fillestare.
Nëse i arrestuari është shtetas shqiptar
Krahas procedurës penale hapet një dosje e dytë, administrative, që shpesh zbulohet vetëm muaj më vonë: pasojat e dënimit mbi lejen e qëndrimit dhe mundësia e dëbimit. Vendimet që merren në fazën penale — sidomos një marrëveshje për dënimin — kanë efekt të drejtpërdrejtë mbi atë dosje. Kjo duhet vlerësuar që në fillim, jo në fund.
Pyetje të shpeshta
Sa zgjat gjithsej para se të dalë një vendim?
Vetëm faza e parë ka afat të prerë: 96 orë deri te seanca e vlerësimit. Hetimi që vijon mund të zgjasë muaj, dhe gjykimi më gjatë. Masa e sigurisë, nëse jepet, mund të kundërshtohet brenda dhjetë ditësh.
A mund të paguaj një shumë për t'u liruar?
Jo. Në Itali nuk ekziston kaucioni. Ekziston një shkallë masash sigurie, nga ndalimi i daljes nga vendi deri te burgu, dhe burgu duhet të jetë zgjidhja e fundit.
A i njofton policia automatikisht familjarët?
Jo domosdoshmërisht dhe jo shpejt. Njoftimi i konsullatës kërkohet shprehimisht. Është zakonisht mbrojtësi ai që gjen se ku ndodhet personi dhe e komunikon.
Cili institut duhet kontaktuar për të gjetur ku është?
Nëse arrestimi është kryer prej pak orësh, personi është ende në komisariat ose në kazermë. Pas seancës kalon në një institut vuajtjeje dënimi, jo gjithnjë në të njëjtin qytet.