Vuajtja në Shqipëri e një dënimi dhënë në Itali
Një shtetas shqiptar i dënuar përfundimisht në Itali mund të kalojë në Shqipëri për të vuajtur pjesën e mbetur të dënimit. Baza është Konventa e Strasburgut e 21 marsit 1983, të cilën Italia e ratifikoi me ligjin nr. 334 të vitit 1988 dhe Shqipëria e pranoi në vitin 2000, e plotësuar nga një marrëveshje dypalëshe e nënshkruar në Romë më 24 prill 2002, e ratifikuar nga Italia me ligjin nr. 204 të vitit 2003. Marrëveshja dypalëshe parashikon një rast delikat: transferimin edhe pa pëlqimin e të dënuarit, kur ndaj tij ekziston një masë dëbimi.
Kushtet themelore
| Kushti | Përmbajtja | Shënim praktik |
|---|---|---|
| Shtetësia | I dënuari është shtetas i shtetit pritës | Duhet dokument identiteti i vlefshëm |
| Forma e prerë | Vendimi nuk ankimohet më | Ankimi në vazhdim e pezullon procedurën |
| Dënim i mbetur | Të paktën gjashtë muaj në datën e kërkesës | Llogaritet mbi pjesën e pavuajtur |
| Kriminalizimi i dyfishtë | Fakti është vepër edhe në Shqipëri | Vlerësohet mbi faktin, jo mbi emrin |
| Pëlqimi | Rregull i përgjithshëm | Përjashtim: rasti i dëbimit |
Përjashtimi që ndryshon gjithçka
Rregulli i Konventës së vitit 1983 është se transferimi kërkon pëlqimin e të dënuarit. Marrëveshja shtesë midis Italisë dhe Shqipërisë parashikon se, me kërkesë të shtetit që ka dhënë dënimin, transferimi mund të lejohet edhe pa atë pëlqim kur ndaj personit ekziston një masë dëbimi ose shoqërimi në kufi, në zbatim të së cilës ai nuk do të mund të qëndronte në territor pas lirimit.
Parashikohet gjithashtu mundësia që shteti pritës të procedojë me arrestimin e personit ose me masa të tjera për ta mbajtur në territorin e vet ndërsa pritet vendimi mbi kërkesën.
Pasoja praktike: për shumë shtetas shqiptarë të dënuar në Itali me një masë dëbimi të lidhur me dënimin, transferimi nuk është domosdoshmërisht një zgjedhje e tyre. Kjo e bën edhe më të rëndësishëm vlerësimin e dosjes së dëbimit që në fazën penale.
Kush e nis procedurën
Kërkesa mund të vijë nga i dënuari, nga shteti i dënimit ose nga shteti pritës. Kalimi është administrativ dhe kalon nga ministritë e drejtësisë të dy vendeve, jo drejtpërdrejt nga gjykata në gjykatë. Kjo shpjegon kohën: janë muaj, jo javë.
Kërkesa e paraqitur nga i dënuari nuk krijon detyrim: asnjë nga dy shtetet nuk është i detyruar ta pranojë. Është një element që shpesh keqkuptohet dhe që prodhon pritje të gabuara.
Çfarë ndodh me masën e dënimit
Shteti pritës nuk e rigjykon çështjen. Ai vazhdon ekzekutimin e dënimit të dhënë, me një hapësirë të kufizuar përshtatjeje: ndërhyrja lejohet vetëm kur natyra ose kohëzgjatja e sanksionit është e papajtueshme me ligjin e brendshëm, dhe përshtatja nuk mund ta rëndojë pozitën e të dënuarit.
Prandaj pritja se «në Shqipëri dënimi do të ulet» nuk është një supozim i sigurt. Ajo që ndryshon me siguri është vendi i vuajtjes, afërsia me familjen dhe regjimi i brendshëm i institutit.
Kur ka kuptim ta kërkosh
- Kur pjesa e mbetur e dënimit është e gjatë dhe familja ndodhet në Shqipëri.
- Kur nuk ka mundësi reale për masa alternative në Itali, sepse mungon adresa ose puna.
- Kur ekziston tashmë një masë dëbimi që e bën të pashmangshëm largimin pas lirimit.
Kur, përkundrazi, ekzistojnë kushtet për një masë alternative në Itali — punë, banesë, lidhje familjare në territor — llogaria mund të ndryshojë tërësisht, sepse rruga e vuajtjes jashtë burgut mund të jetë më e shpejtë se transferimi.
Dokumentet që duhen që në fillim
- Vendimi i formës së prerë dhe llogaritja e pjesës së mbetur të dënimit.
- Dokument identiteti shqiptar i vlefshëm ose vërtetim shtetësie.
- Deklaratë e vullnetit të të dënuarit, kur pëlqimi kërkohet.
- Dokumentacion mbi vendbanimin dhe familjen në Shqipëri.
- Kopje e çdo mase dëbimi ose shoqërimi në kufi që ekziston.
Pyetje të shpeshta
A ulet dënimi kur transferohem?
Jo si rregull. Shteti pritës vazhdon ekzekutimin e dënimit të dhënë dhe mund ta përshtatë vetëm kur është i papajtueshëm me ligjin e vet, pa e rënduar pozitën.
A mund të më transferojnë pa dashjen time?
Rregulli kërkon pëlqimin, por marrëveshja dypalëshe parashikon përjashtimin kur ekziston një masë dëbimi. Në atë rast pëlqimi mund të mos jetë i nevojshëm.
Sa zgjat procedura?
Zakonisht muaj. Kalimi është administrativ midis dy ministrive dhe kërkon dokumentacion të plotë përpara se të vlerësohet.
A vlen edhe nëse dënimi është dhënë në mungesë?
Vlen kushti i formës së prerë. Nëse ekzistojnë mjete ankimi ende të hapura për shkak të gjykimit në mungesë, procedura e transferimit nuk mund të nisë.