Katër të drejta që vlejnë në të gjithë Bashkimin Evropian
Procedurat penale të shteteve anëtare mbeten kombëtare dhe shumë të ndryshme, siç tregon krahasimi i afateve. Mbi to, megjithatë, është ndërtuar një shtresë e përbashkët: një sërë direktivash të miratuara nga viti 2010 e në vijim, që kanë detyruar çdo shtet anëtar të garantojë të njëjtat të drejta minimale. Kush i njeh, i kërkon; kush nuk i njeh, shpesh nuk i merr.
Katër të drejtat
- Përkthimi dhe interpretimi. Pa pagesë, për të kuptuar akuzën dhe për të folur me mbrojtësin. Nuk varet nga të ardhurat.
- Informimi. Mbi të drejtat dhe mbi akuzën, në një gjuhë të kuptueshme, dhe në formë të shkruar kur ka privim lirie.
- Aksesi te avokati. Që nga fazat e para, përfshirë marrjen në pyetje, dhe me bisedë konfidenciale.
- Njoftimi i një të treti. E drejta që një person i besuar dhe, për të huajt, përfaqësia konsullore të njoftohen.
Deklarata e të drejtave
Kur dikush privohet nga liria, shteti duhet t'i japë një dokument me shkrim që i rendit këto të drejta, në një gjuhë që e kupton. Ai dokument duhet të mbetet me personin gjatë gjithë kohës së mbajtjes.
Nëse nuk jua kanë dhënë, ose jua kanë dhënë vetëm në gjuhën e vendit, kjo duhet shënuar. Nuk është një formalitet: është një element që tregon se si është zhvilluar procedura.
| E drejta | Kur lind | Si ushtrohet |
|---|---|---|
| Përkthimi | Që në kontaktin e parë | Duke deklaruar se nuk kuptoni gjuhën |
| Informimi | Në momentin e privimit të lirisë | Kërkoni dokumentin me shkrim |
| Avokati | Para marrjes së parë në pyetje | Kërkoni shprehimisht dhe prisni |
| Njoftimi i të tretit | Që në orët e para | Kërkoni emrin dhe numrin që duhet njoftuar |
Ku ndalen
Këto direktiva vendosin një minimum, jo një procedurë të përbashkët. Afatet, masat, ritet dhe ankimet mbeten kombëtare. Prandaj njohja e këtyre katër të drejtave nuk zëvendëson një mbrojtës vendor: e bën vetëm më të vështirë që procedura të zhvillohet pa ju.
Jashtë Bashkimit — në Zvicër, në Britani pas daljes, në Shqipëri — vlejnë rregulla të tjera, ndonjëherë të ngjashme dhe ndonjëherë jo. Kjo është arsyeja pse faqet e këtij seksioni janë të ndara vend pas vendi.
E drejta që nuk vjen nga direktivat
E drejta për të mos u vetëfajësuar është më e vjetër dhe buron nga Konventa Evropiane për të Drejtat e Njeriut. Vlen kudo, dhe do të thotë se identiteti jepet, faktet jo. Është i njëjti dallim i përshkruar te faqja mbi ndalimin nga policia, dhe nuk ndryshon me kufirin.
Nëse ndodheni në një procedim jashtë vendit
Kontakti i parë është pa pagesë dhe i mbrojtur nga sekreti profesional, në çdo orë, edhe natën dhe në festa.
Pyetje të shpeshta
A duhet të paguaj përkthyesin?
Jo. Në Bashkimin Evropian shpenzimi është në ngarkim të shtetit dhe nuk varet nga të ardhurat tuaja.
Nuk më dhanë asnjë dokument me të drejtat. Çfarë bëj?
Shënojeni dhe komunikojeni mbrojtësit. Është një element që tregon si është zhvilluar procedura.
A vlejnë këto të drejta edhe në Zvicër?
Zvicra nuk është shtet anëtar dhe nuk zbaton këto direktiva, por ka rregulla të veta të ngjashme, mes tyre papërdorshmërinë e marrjeve në pyetje pa paralajmërim.