Të dëshmosh në një gjykim penal italian: detyrimet dhe kufijtë
Kush thirret si dëshmitar është i detyruar të paraqitet, të thotë të vërtetën dhe të mos fshehë asgjë nga ajo që di. Mospaqitja pa arsye sjell shoqërim me forcë dhe sanksion. Dëshmia e rreme është vepër penale. Ekzistojnë, megjithatë, dy kufij që rrallë njihen: të afërmit e ngushtë mund të heqin dorë nga dëshmia, dhe askush nuk detyrohet të deklarojë fakte nga të cilat mund të lindë përgjegjësia e tij penale.
Kufiri familjar
Bashkëshorti, prindërit, fëmijët, vëllezërit dhe motrat, si dhe të afërmit e tjerë të treguar nga ligji, kanë të drejtë të mos dëshmojnë kundër të pandehurit. Gjyqtari duhet t'i njoftojë për këtë të drejtë përpara se të pyeten: pa atë njoftim, dëshmia mund të mos jetë e përdorshme.
E drejta bie kur vetë i afërmi ka paraqitur denoncim ose ankesë, ose kur është palë e dëmtuar nga vepra.
Kufiri i vetëfajësimit
Nëse nga përgjigjja mund të lindë përgjegjësia penale e vetë dëshmitarit, ai nuk detyrohet të përgjigjet. Gjyqtari duhet ta ndalojë pyetjen dhe, sipas rastit, të ndryshojë pozitën e personit.
Është një kufi që në praktikë prek shpesh punëtorët e thirrur për fakte ku edhe ata kanë marrë pjesë. Deklarata e dhënë pa këtë paralajmërim nuk mund të përdoret kundër tyre.
| Situata | Detyrim përgjigjeje | Shënim |
|---|---|---|
| Fakt i parë ose dëgjuar | Po | Detyrim i plotë |
| I afërm i ngushtë i të pandehurit | Jo, me njoftim paraprak | Bie nëse është palë e dëmtuar |
| Përgjigje që e fajëson vetë | Jo | Pyetja duhet ndalur |
| Sekret profesional | Jo, në rastet e parashikuara | Avokat, mjek, klerik |
Nëse nuk flisni italisht
Dëshmitari që nuk e njeh gjuhën ka të drejtën e përkthyesit. Kjo është pika ku dëshmitë e komunitetit shqiptar dobësohen më shpesh: një përgjigje e përkthyer keq bëhet një kontradiktë, dhe kontradikta lexohet si mungesë besueshmërie. Vlen ajo që përshkruhet te faqja mbi përkthyesin.
Çfarë duhet ditur para se të shkoni
- Merrni me vete njoftimin dhe një dokument identiteti të vlefshëm.
- Nuk mund të flisni me palët për përmbajtjen e dëshmisë përpara seancës.
- Nëse jeni i afërm i të pandehurit, thojeni menjëherë: e drejta duhet t'ju njoftohet.
- Nëse një pyetje ju vë në rrezik, thojeni: nuk është refuzim, është një e drejtë.
- Shpenzimet e udhëtimit mund të rimbursohen, me kërkesë.
Nëse jeni thirrur si dëshmitar
Kontakti i parë është pa pagesë dhe i mbrojtur nga sekreti profesional, në çdo orë, edhe natën dhe në festa.
Pyetje të shpeshta
A jam i detyruar të paraqitem?
Po. Mospaqitja pa arsye të justifikuar sjell shoqërim me forcë publike dhe sanksion pekuniar.
Jam vëllai i të pandehurit. A duhet të dëshmoj?
Keni të drejtë të mos dëshmoni, dhe gjyqtari duhet t'jua njoftojë përpara. E drejta bie nëse jeni palë e dëmtuar.
Një pyetje më vë në rrezik. Çfarë bëj?
Thojeni. Askush nuk detyrohet të deklarojë fakte nga të cilat mund të lindë përgjegjësia e tij penale.
Nuk flas mirë italisht. A kam përkthyes?
Po. Dëshmitari që nuk e njeh gjuhën ka të drejtën e përkthyesit, dhe cilësia e tij duhet kontrolluar në seancë.