Fëmijët e lindur në Itali: shtetësia në moshën tetëmbëdhjetë vjeç
Kush lind në territorin italian nga prindër të huaj dhe banon këtu ligjërisht dhe pa ndërprerje deri në moshën tetëmbëdhjetë vjeç, mund të bëhet shtetas italian me një deklaratë vullneti. Afati për ta bërë atë deklaratë është një vit nga mbushja e moshës. Kush e lë të kalojë, humbet një rrugë të shkurtër dhe duhet të nisë atë të gjatë, që kërkon dhjetë vjet qëndrimi.
Dy kushtet
Kushti i parë është lindja në Itali. Kushti i dytë është banimi i ligjshëm dhe i pandërprerë deri në moshën madhore. Pikërisht kushti i dytë është ai që rrëzon më shumë praktika.
Ndërprerjet tipike janë një periudhë e gjatë në Shqipëri gjatë fëmijërisë, një çregjistrim nga regjistri i popullsisë, ose një periudhë në të cilën prindërit mbetën pa titull të vlefshëm. Ligji parashikon mundësi provimi me mjete të tjera për mangësi që nuk i takojnë të interesuarit, por kjo kërkon dokumente.
| Situata | Efekti | Çfarë duhet |
|---|---|---|
| Banim i pandërprerë | Rrugë e shkurtër | Deklaratë brenda një viti |
| Ndërprerje e dokumentuar | Vlerësim rasti | Prova me mjete të tjera |
| Afati i humbur | Mbetet rruga e gjatë | Dhjetë vjet qëndrimi |
| Procedim penal i të riut | Mund të pezullojë | Vlerësohet rezultati |
Komuna duhet të njoftojë
Ligji parashikon që komuna t'i komunikojë të interesuarit, në afrim të moshës madhore, mundësinë e ushtrimit të kësaj të drejte. Kur ky njoftim nuk bëhet, mungesa e tij mund të vlerësohet në favor të atij që e ka humbur afatin. Prandaj ruajtja e provës që njoftimi nuk mbërriti ka vlerë.
Nëse i riu ka një procedim
Një procedim penal ndaj të riut mund ta pezullojë vlerësimin. Është një nga arsyet pse rrugët që shuajnë veprën për të miturit kanë vlerë përtej dënimit: një vepër e shuar nuk lë atë peshë.
Çfarë duhet bërë vite më parë
Dosja e një deklarate në tetëmbëdhjetë vjeç ndërtohet nga lindja: regjistrimet e vendbanimit, vitet shkollore, vlefshmëria e pandërprerë e titujve të prindërve. Familjet që i ruajnë këto dokumente vit pas viti e kalojnë procedurën në javë; ato që i rindërtojnë në fund e kalojnë në vite.
Nëse afati po afron
Kontakti i parë është pa pagesë dhe i mbrojtur nga sekreti profesional, në çdo orë, edhe natën dhe në festa.
Pyetje të shpeshta
Fëmija im lindi në Itali por qëndroi dy vjet në Shqipëri. A vlen?
Ndërprerja duhet vlerësuar. Ligji lejon provimin me mjete të tjera kur mangësia nuk i takon të interesuarit, por kërkon dokumente.
Kaloi një vit nga tetëmbëdhjetëvjetori. A ka rrugë?
Rruga e shkurtër humbet, por mosnjoftimi nga komuna mund të vlerësohet. Duhet parë rasti konkret.
A ndikon një procedim penal i të riut?
Mund ta pezullojë vlerësimin. Rrugët që e shuajnë veprën kanë vlerë edhe për këtë arsye.