Veprimtaria pa autorizim: profesionet dhe licencat
Ligji italian ndan dy botë që shpesh ngatërrohen. Ushtrimi i një profesioni të rregulluar pa titullin e kërkuar — mjek, avokat, inxhinier, kontabilist — është vepër penale. Ushtrimi i një veprimtarie tregtare pa licencë, përkundrazi, prodhon zakonisht sanksione administrative dhe mbyllje, jo një procedim.
Profesionet shëndetësore
Ushtrimi i një veprimtarie shëndetësore pa titull ndëshkohet me rreptësi të veçantë, dhe përfshin edhe praktika që perceptohen si margjinale: injeksione, trajtime estetike invazive, këshillim dietologjik. Kur nga to del një dëm, kuadri kalon te lëndimet.
Ku qëndron kufiri
Vepra kërkon kryerjen e akteve që ligji ia rezervon ekskluzivisht atij profesioni. Të ndihmosh dikë me një dokument nuk është ushtrim i paligjshëm i profesionit të avokatit; të përfaqësosh dikë në gjykatë po. Të japësh një këshillë nuk mjafton; të nënshkruash një projekt po.
| Veprimtaria | Natyra e shkeljes | Shënim |
|---|---|---|
| Profesion i rregulluar pa titull | Vepër penale | Aktet ekskluzive |
| Tregti pa licencë | Sanksion administrativ | Mbyllje e mundshme |
| Impiante pa çertifikim | Sanksione dhe përgjegjësi | Rëndon nëse ka dëm |
| Përdorim titulli që nuk zotërohet | Vepër më vete | Edhe pa asnjë akt |
Rasti më i shpeshtë në ndërtim
Punimet mbi impiantet elektrike, hidraulike dhe të gazit kërkojnë kërkesa teknike dhe një çertifikatë përputhshmërie në fund. Kush i kryen pa to prodhon një shkelje, dhe nëse më vonë ndodh një aksident ose një zjarr, ajo mungesë bëhet elementi qendror i procedimit.
Për një punëtor që kryen këto punë për të njohur, kjo është pika e rrezikut: pa çertifikatë, çdo pasojë e mëvonshme bie mbi të, dhe kuadri kalon te veprat me zjarr ose te lëndimet nga pakujdesia.
Përdorimi i një titulli
Të paraqitesh me një titull që nuk zotërohet është vepër më vete, edhe pa kryer asnjë akt. Prek edhe kartëvizitat, faqet e internetit dhe firmën e postës elektronike, dhe zbulohet zakonisht nga një sinjalizim i një kolegu.
Titujt e marrë në Shqipëri
Një diplomë e marrë jashtë Bashkimit Evropian kërkon një procedurë njohjeje përpara se të lejojë ushtrimin. Deri atëherë, titulli ekziston por nuk vlen për ushtrim, dhe përdorimi i tij prodhon pikërisht veprën e përshkruar më lart.
Nëse akuza ju është njoftuar
Kontakti i parë është pa pagesë dhe i mbrojtur nga sekreti profesional, në çdo orë, edhe natën dhe në festa.
Pyetje të shpeshta
Ndihmoj njerëz me praktikat. A është vepër?
Varet nga aktet. Ndihma praktike nuk mjafton; përfaqësimi në gjykatë ose nënshkrimi i akteve të rezervuara po.
Bëj punime elektrike pa çertifikim. Sa rrezikoj?
Shkelja është administrative, por nëse ndodh një aksident ose zjarr ajo mungesë bëhet elementi qendror i procedimit penal.
Kam diplomë nga Shqipëria. A mund të ushtroj?
Jo derisa të përfundojë procedura e njohjes. Titulli ekziston por nuk lejon ushtrimin, dhe përdorimi i tij është vepër.