Bienët kulturore: shitja, eksporti dhe gjetja
Italia ka legjislacionin më të rreptë të Evropës mbi bienët kulturore, dhe ai prek shumë më tepër sende nga sa mendohet: mobilje të vjetra, monedha, dokumente, elemente arkitektonikë. Tri sjellje prodhojnë vepra penale: eksporti pa autorizim, shitja e sendeve që i përkasin shtetit, dhe kërkimi ose mbajtja e gjetjeve arkeologjike.
Sendet fetare dhe ikonat
Ikonat, librat liturgjikë dhe objektet fetare të vjetra bien shpesh nën mbrojtjen e bienëve kulturore, edhe kur i përkasin një familjeje prej brezash. Për një familje shqiptare që zhvendos një send të tillë midis dy vendeve, verifikimi bëhet përpara, sepse sekuestrimi në kufi është i pakthyeshëm.
Nxjerrja jashtë vendit
Për sendet mbi një moshë dhe një vlerë të caktuar kërkohet një autorizim përpara daljes nga vendi. Nxjerrja pa të është vepër, dhe konstatohet zakonisht në kontrollin doganor ose në atë kufitar.
Prek edhe një person që kthehet në Shqipëri me një send të blerë ose të trashëguar në Itali. Verifikimi bëhet përpara nisjes, dhe procedura kërkon kohë.
| Sjellja | Natyra | Shënim |
|---|---|---|
| Eksport pa autorizim | Vepër | Edhe për sende private |
| Kërkim me detektor metalesh | Vepër | Pa leje, gjithmonë |
| Mbajtje e gjetjeve arkeologjike | Vepër | Sendet i përkasin shtetit |
| Shitje pa deklarim | Sanksione dhe vepër | Sipas natyrës së sendit |
Ajo që gjendet në tokë
Sendet me interes arkeologjik të gjetura në nëntokë i përkasin shtetit, kudo qofshin, edhe në një tokë private. Gjetësi ka detyrimin e njoftimit dhe të drejtën e një shpërblimi; kush i mban kryen vepër, dhe kush i kërkon me detektor pa leje e kryen edhe pa gjetur asgjë.
Nëse keni blerë
Blerja e një sendi me origjinë të paverifikuar ekspozon ndaj akuzës së trajtuar te marrja e sendeve me origjinë të paligjshme. Fatura, e dhëna e shitësit dhe çdo dokument mbi prejardhjen janë e vetmja mbrojtje.
Kur ndeshet në punime
Kur gjatë punimeve dalin gjetje, punimet duhet të ndalen dhe të njoftohet autoriteti. Vazhdimi është vepër, dhe prek pronarin dhe ndërmarrjen, siç përshkruhet te faqja mbi veprat në ndërtim.
Nëse akuza ju është njoftuar
Kontakti i parë është pa pagesë dhe i mbrojtur nga sekreti profesional, në çdo orë, edhe natën dhe në festa.
Pyetje të shpeshta
Dua të çoj një mobilje të vjetër në Shqipëri. Duhet leje?
Për sendet mbi një moshë dhe një vlerë të caktuar po. Verifikimi bëhet përpara nisjes, sepse procedura kërkon kohë.
Gjeta monedha në tokën time. Janë të miat?
Jo. Sendet me interes arkeologjik i përkasin shtetit edhe në tokë private. Ekziston detyrimi i njoftimit dhe e drejta e një shpërblimi.
Përdor detektorin për hobi. Është vepër?
Kërkimi pa leje është vepër edhe pa gjetur asgjë. Lejet jepen për kërkime të autorizuara, jo për përdorim të lirë.