Urdhri evropian i arrestimit: dorëzimi brenda Bashkimit
Brenda Bashkimit Evropian nuk ekziston më ekstradimi klasik midis shteteve anëtare: ekziston urdhri evropian i arrestimit, i ndërtuar mbi njohjen reciproke. Kontrolli i shtetit që ekzekuton është i kufizuar, afatet janë të prera dhe nuk ka një hap politik në fund. Për një shtetas shqiptar kjo ka rëndësi kur ai ndodhet në një shtet të Bashkimit dhe kërkohet nga një tjetër — jo, përkundrazi, në marrëdhëniet me Shqipërinë, ku vlen ekstradimi klasik.
Afatet që e rregullojnë
Ndryshimi më i dukshëm nga çdo procedurë tjetër dorëzimi janë afatet. Kur personi pranon dorëzimin, vendimi përfundimtar duhet marrë brenda pak ditësh; kur nuk e pranon, brenda pak javësh nga arrestimi. Dorëzimi material kryhet pastaj brenda një afati të shkurtër nga vendimi.
| Faza | Kush vepron | Karakteristika |
|---|---|---|
| Arrestimi | Autoriteti i ekzekutimit | Mbi bazën e urdhrit të huaj |
| Dëgjimi | Gjykata | Me mbrojtës dhe përkthyes |
| Vendimi | Vetëm gjyqësor | Pa hap qeveritar |
| Dorëzimi material | Autoritetet e dy shteteve | Afat i shkurtër nga vendimi |
Kush e merr këtë njoftim
Situata tipike nuk është ajo e një të arratisuri. Është ajo e një personi që jeton dhe punon rregullisht në një shtet të Bashkimit, ndoshta prej vitesh, dhe që ndalohet gjatë një kontrolli për një procedim të hapur në një shtet tjetër ku ka jetuar më parë.
Prej atij momenti ai është njëkohësisht rezident i rregullt në një vend dhe person i kërkuar nga një tjetër. Dy pozitat nuk komunikojnë: titulli i qëndrimit nuk e ndalon dorëzimin, dhe dorëzimi nuk e shuan titullin. Të dyja dosjet duhen ndjekur, siç përshkruhet te faqja mbi punën ndërkufitare.
E drejta për të vuajtur dënimin ku jeton
Kur personi është shtetas ose banues i shtetit që duhet ta dorëzojë, dorëzimi mund të kushtëzohet me kthimin e tij për të vuajtur atje dënimin që do të merret. Është një mundësi që kërkohet: nuk zbatohet vetvetiu, dhe kush nuk e ngre e humbet.
Për një shtetas shqiptar me vite banimi dhe familje në një shtet të Bashkimit, kjo është shpesh pika më e rëndësishme e gjithë procedurës, sepse vendos nëse dënimi do të vuhet pranë familjes ose një mijë kilometra larg saj.
Çfarë peshon vërtet
Në një procedurë ku kontrolli mbi themelin është i kufizuar, ajo që mbetet për t'u ndërtuar është dosja personale: vitet e banimit, kontrata e punës, gjendja familjare, shkollimi i fëmijëve. Nuk shërben për të penguar dorëzimin, por për të mbështetur kërkesën e kthimit dhe, më vonë, atë të një mase alternative.
Është i njëjti material që shërben te masat alternative dhe te ndalimet e dëbimit. Mblidhet një herë dhe përdoret tri herë: kjo është arsyeja praktike për ta përgatitur në ditët e para dhe jo në fund.
Kur procedimi ka ecur pa ju
Shumë nga këto urdhra lindin nga procedime të zhvilluara në mungesë, në një vend ku personi nuk banonte më. Vlefshmëria e njoftimeve është prandaj pika e parë që verifikohet, dhe lidhet me atë që përshkruhet te faqja mbi njoftimet dhe gjykimin në mungesë.
Nëse ju është njoftuar një urdhër dorëzimi
Kontakti i parë është pa pagesë dhe i mbrojtur nga sekreti profesional, në çdo orë, edhe natën dhe në festa.
Pyetje të shpeshta
A vlen urdhri evropian me Shqipërinë?
Jo. Shqipëria nuk është shtet anëtar i Bashkimit Evropian: vlen ekstradimi klasik, i rregulluar nga konventa dhe nga marrëveshja dypalëshe.
Jam dënuar në mungesë. A më dorëzojnë njësoj?
Dorëzimi mund të kushtëzohet me garancinë e një gjykimi të ri ose të një ankimi. Vlefshmëria e njoftimeve është pika kryesore.
Banoj prej vitesh këtu. A mund ta vuaj dënimin në këtë vend?
Dorëzimi mund të kushtëzohet me kthimin tuaj për ta vuajtur dënimin aty ku banoni. Duhet kërkuar shprehimisht: nuk zbatohet vetvetiu.